Oxford Üniversitesi araştırması, göçmen yelkovan kuşlarının jet lag nedeniyle rotalarından yüzlerce kilometre sapabildiğini gösterdi. Deneyimsiz kuşlar risk altında.
İngiltere’nin batı kıyılarında yaşayan Manx yelkovan kuşları, Atlantik Okyanusu üzerindeki göç yolculuklarında jet lag nedeniyle yön bulma sorunu yaşıyor. Yeni bir Oxford Üniversitesi araştırması, 20 yıllık GPS verilerini inceleyerek kuşların biyolojik saatlerinin yerel saatle uyumsuzluğunun onları rotalarından yüzlerce kilometre saptırabildiğini ortaya koydu. Bu durum, özellikle deneyimsiz kuşlar için ciddi bir risk faktörü oluşturuyor.
Manx yelkovan kuşları, yönlerini belirlemek için Güneş’in gökyüzündeki konumundan faydalanıyor. Güneş’in gün boyunca değişen konumu nedeniyle, kuşların doğru yönü bulabilmesi biyolojik saatlerinin yerel zamanla senkronize olmasına bağlıdır. Farklı boylamlar arasında hızla hareket ettiklerinde iç saatleri ile bulundukları yerin saati arasında uyumsuzluk oluşuyor.
Araştırmanın başındaki Oxford Üniversitesi davranış ve duyusal ekoloji uzmanı Patrick Lewin, kuşların iç saatlerindeki bu gecikmenin yönlerini şaşırmalarına neden olabildiğini belirtti. Lewin, gün doğumu ve gün batımının kuşların biyolojik saatlerini yerel zamana göre ayarlamalarına yardımcı olduğunu da ekledi.
Araştırma bulgularına göre, yetişkin kuşlar uçuş sırasında yönlerini yeniden ayarlayabildikleri için jet lag durumundan daha az etkileniyor. Yetişkin bireylerin 965 kilometrelik bir yolculukta rotalarından sapması, düzeltmelerin ardından yalnızca yaklaşık 5 kilometrelik ek mesafeye yol açıyor.
Ancak ilk kez göç eden ve yeterli deneyime sahip olmayan kuşlar çok daha büyük risk taşıyor. Bu genç kuşlar, yönlerini kaybettiklerinde yeniden rota belirleme becerisinden yoksun oldukları için yüzlerce kilometre sapabiliyorlar.
Araştırmaya katılmayan Bangor Üniversitesi Profesörü Richard Holland, elde edilen bulguların vahşi doğadaki hayvanların yön bulmada Güneş’e ne kadar bağımlı olduğunu net bir şekilde gösterdiğini ifade etti. Holland, bu çalışmanın göçmen türlerin karmaşık navigasyon stratejilerine ışık tuttuğunu vurguladı.
