Demir-çelik sektöründe DC tahrik sistemleri, yerli ve milli AC tahrik sistemleriyle yenileniyor. SAYEM 1833 projesi kapsamında geliştirilecek sistemler, verimliliği %96,5’e çıkaracak.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda TÜBİTAK ve KOSGEB tarafından Dünya Bankası desteğiyle yürütülen SAYEM 1833 – Türkiye Yeşil Sanayi Projesi, demir-çelik sektöründe teknolojik dönüşüm sağlayacak bir programı destekleme kararı aldı. Bu stratejik adım, sektörde yaygın olarak kullanılan DC tahrik sistemlerinin yerine yerli ve milli AC tahrik sistemlerinin getirilmesini amaçlıyor.
WAT Motor yürütücülüğünde hayata geçirilen Ürünleştirme Programı, üç ana proje etrafında şekilleniyor. WAT Motor, İstanbul Teknik Üniversitesi ve Analiz Motor iş birliğiyle verimlilik odaklı bir motor ailesi geliştirilecek. Yıldız Teknik Üniversitesi, Sönmez Trafo ve Genkor ise yüksek verimli endüstriyel sürücü platformu oluşturacak. PGR ve Toprakkale Sac ise ağır hizmet tipi redüktör sistemleri tasarlayacak.
Üniversite ve sanayi paydaşlarını bir araya getiren 8 kurumun katılımıyla yürütülen AR-GE çalışmaları, haddehane uygulamalarına yönelik yüksek güçlü ve rekabetçi ürünler geliştirmeyi hedefliyor. Bu kapsamda elektrikli tahrik sistemleri ve güç elektroniği alanındaki yerli yetkinliklerin artırılması ve yüksek ihracat potansiyeli bulunan sürdürülebilir çözümlerin ürünleştirilmesi amaçlanıyor.
Programın en önemli hedeflerinden biri, yüzde 82-88 verimlilik sunan mevcut DC motor sistemlerini, yüzde 96,5 ve üzeri verimliliğe sahip senkron motor tabanlı tahrik sistemleriyle değiştirmek. Bu dönüşüm, enerji tüketimini ve karbon emisyonlarını önemli ölçüde azaltırken, bakım ihtiyacını düşürerek işletme sürekliliğini artıracak.
Geliştirilecek sistemler, enerji geri kazanımı, gelişmiş kontrol algoritmaları ve kestirimci bakım gibi özelliklerle donatılacak. Ayrıca, haddehanelerin yüksek tork gereksinimlerini karşılayacak yerli redüktör sistemleri de tasarlanacak. Böylece motor, sürücü ve mekanik güç aktarım sistemlerini kapsayan bütüncül bir yerli teknoloji platformu oluşturulacak.
Bu entegre yapının, Türkiye’nin elektrikli tahrik sistemleri ve güç elektroniği alanındaki mühendislik kapasitesini yükseltmesi bekleniyor. Program sonunda ortaya çıkacak yerli teknolojilerin, Türkiye içindeki sanayi tesislerinin yanı sıra Avrupa ve küresel pazarlarda da rekabetçi ürünler olarak yerini alması hedefleniyor.
Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) gibi düzenlemeler, demir-çelik üretiminde karbon yoğunluğunun azaltılmasını küresel ticaret için kritik hale getirdi. Türkiye’nin demir-çelik ihracatının önemli bir kısmını Avrupa pazarına yapması, üretim süreçlerindeki teknolojilerin karbon ayak izini stratejik bir rekabet unsuru olarak öne çıkarıyor.
Enerji verimliliği yüksek ve düşük karbon yoğunluğuna sahip üretim teknolojilerine geçiş yapamayan tesisler, gelecekte ihracat pazarlarında maliyet baskısıyla karşılaşabilir. Bu nedenle, elektrikli tahrik sistemlerinin modern ve yüksek verimli teknolojilerle dönüştürülmesi, enerji maliyetlerini düşürmenin yanı sıra sürdürülebilir üretim ve ihracat rekabetçiliğinin korunması için stratejik bir gereklilik taşıyor.
Demir-çelik sektörü, Türkiye’nin toplam enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 7’sini, sanayi sektöründeki enerji kullanımının ise yaklaşık yüzde 22’sini oluşturuyor. Bu durum, üretim süreçlerinde kullanılan teknolojilerin verimliliğini artırmanın enerji maliyetleri ve karbon emisyonları açısından büyük önem taşıdığını gösteriyor.
Haddeleme proseslerinde kullanılan eski nesil DC motor tabanlı teknolojiler, yüksek bakım ihtiyacı, düşük enerji verimliliği ve işletme maliyetleri nedeniyle günümüzün sürdürülebilirlik hedefleriyle uyumlu değil. Elektrik makineleri ve güç elektroniğindeki gelişmeler, yüksek verimli AC senkron motor tabanlı tahrik sistemlerini güçlü bir alternatif olarak sunuyor.
Bu dönüşüm ihtiyacından hareketle kurgulanan Ürünleştirme Programı, demir-çelik sektöründeki haddehaneler için yüksek güçlü, enerji verimli ve sürdürülebilir yeni nesil elektrikli tahrik sistemleri geliştirmeyi amaçlıyor. Program kapsamında tasarlanacak çözümler, motor, sürücü, güç elektroniği, redüktör ve kontrol sistemlerini içeren entegre bir yaklaşımla hayata geçirilecek.
